English version

Dwór Franciszka Piątkowskiego w Rzeszowie

Obiekt zabytkowy nr rej. A - 333 (22.08.1968)
Państwo Polska
Miejscowość Rzeszów
Adres ul. Reformacka 4
Typ budynku dwór
Styl architektoniczny barok/regencja
Architekt K. H. Wiedemann
Kondygnacje 2 oraz piwnice i poddasze
Rozpoczęcie budowy przed 1730 r.
Ważniejsze przebudowy XIX w., 1920 r.
Pierwszy właściciel Franciszek Piątkowski
Kolejni właściciele rodziny Szterbachtów, Hinglerów, Tabińskich, Neumanów, Lenkowskich

Dwór zlokalizowany jest w rzeszowskim Śródmieściu przy ulicy Reformackiej. Budynek zbudowano przed 1730. rokiem dla nadwornego bibliotekarza rodziny Lubomirskich Franciszka Piątkowskiego. Budynek wznosi się na planie prostokąta, bokiem do ulicy. Sąsiaduje z założeniem dworskim Skrzyńskich i ogródkiem jordanowskim. Po drugiej stronie ulicy znajduje się kościół garnizonowy. Kolejnymi właścicielami dworu byli Szterbachtowie, następnie Hinglerowie, później Tabińscy, z wyjątkiem 3. lat kiedy posesja należała do Neumanów, a od 2003. roku należy do Lenkowskich.

Budynek jest w swej formie prosty. Front podzielony jest symetrycznie 2. rzędami okien. Nad głównym wejściem, na wysokości poddasza, widoczny jest zrekonstruowany szczyt, który usunięto w XIX. wieku. Fasada podzielona jest na 3. części, z których środkowa lekko występuje i jest zdobiona boniowaniem. Dwie części boczne posiadają po 4 (2 x 2) prostokątne okna. Na fasadzie widoczne są typowe dla regencji maski, girlandy, zwisy kompanulowe, rozetki. Wnętrze, a zwłaszcza parter, posiadało charakter reprezentacyjny, o czym świadczą bogate polichromie i rozmieszczenie pomieszczeń. Na szczególną uwagę zasługuje obramienie kominka na parterze, w postaci malowidła dwóch popiersi na pilastrach, pochodzące z XIX. wieku i zrekonstruowane w latach 90. Freski ścienne natomiast pozostawione są jako fragmentaryczne relikty. Obecnie w starym budynku oraz w nowej przybudowie, odtworzonej na podstawie śladów świadczących o oryginalnie istniejącej zabudowie, mieszczą się różne instytucje, a w podziemiach, również rozbudowanych przez Lenkowskich, o nazwie Kulturalna Piwnica, znalazł swoją siedzibę Teatr Przedmieście.

(na podstawie Wikipedii)

Fragment planu C.H. Wiedemanna. Widok dworku przy ulicy Reformackiej 4 wraz z otoczeniem. Stan w 1762 roku. Stylizacja: Paweł Czachur - studio pc

Dworek rzeszowski położony naprzeciw kościoła reformatów pozostawał niezauważalny aż do 1975. roku kiedy to wykonano inwentaryzację architektoniczno-konserwatorską, ekspertyzy konstrukcyjno-mykologiczne oraz dokumentację naukowo-historyczną. Jest on przykładem willi miejskiej; oryginalnie posiadał cechy architektury pałacowej o czym m. in. świadczy plan Widemanna z 1762. roku. Redakcja budynku odbiega od tradycji dworu polskiego i stanowi spolszczoną wersję zredukowanego schematu pałacu saskiego.

Pierwszym właścicielem, który w roku ok. 1730. roku wybudował dworek dla siebie, był Franciszek Piątkowski, archiwista i bibliotekarz Lubomirskich na zamku rzeszowskim. Kolejni właściciele to rodzina Szterbachtów zamieszkujący dom od r. 1756. do początku XIX. wieku. Następnie dworek jest w posiadaniu rodziny Hinglerów aż do r. 1876., kiedy to kupuje go Jan Tabiński. Od 1912. r. przez trzy lata właścicielem jest Salam Neuman. W 1915. r. odkupuje obiekt Olimpia Tabińska. Do lat siedemdziesiątych XX. wieku właścicielami dworku pozostają członkowie rodziny Tabińskich. W r.1997. nabywa nieruchomość firma INFORES. Od r. 2000. obiekt jest we władaniu syndyka aż do roku 2003. kiedy to właścicielami stają się Krystyna i Waldemar Lenkowscy.

Dworek został wzniesiony według projektu nadwornego architekta Karola Henryka Wiedemanna i przy użyciu miejscowych fachowców. Ten słynny architekt zaprojektował budynek w stylu pałacu regencyjno-barokowego, o czym świadczą dekoracje oraz inne elementy architektoniczne zewnętrzne (ryzality boniowane, wydłużone otwory okienne, ramki profilowane, łuki, gzymsy, regencyjne maski, girlandy, zwisy kompanulowe, rozetki) i wewnętrzne (sklepienia kolebkowe, stropy z fasetami, kominki, piano nobile o przeznaczeniu reprezentacyjnym za salą balową na osi). W 1997. roku państwo Bakunowie, konserwatorzy sztuki z Rzeszowa, odkryli i odtworzyli XVIII-wieczny malowany i polichromowany kominek w jednym z pokoi reprezentacyjnych dworku.

(Na podstawie badań Pracowni Konserwacji Zabytków, Oddział w Lublinie, Pracownia Dokumentacji Naukowo-Historycznej)